Afinas

Muntstraat 3A
9308 Aalst - Belgiƫ
Ligging
Gsm: 0475 83 44 35
BTW BE0452 296 053
info@afinas.be

Ficheschenking

Men kan een patrimonium ook vóór een eventueel overlijden reeds overmaken aan de erfgenamen. Schenking is een van de belangrijkste instrumenten voor successieplanning.

1. Schenking

De schenker moet het inzicht hebben te schenken (animus donandi).
Een schenking is onherroepelijk (‘donner et rentenir ne vaut').
Uitzondering hierop is een schenking tussen echtgenoten. De begiftigde moet de schenking aanvaarden. Een schenking is verder onderworpen aan schenkingsrechten.

In Vlaanderen zijn die voor roerende goederen:

  • schenken in rechte lijn: 3 %
  • andere gevallen: 7 %

voor onroerende goederen:

Er zijn uitzonderingen voor het schenken van familiale ondernemingen (2 %), schenkingen aan overheden (5,5 %), aan vzw's, beroepsverenigingen (7 %), enz.

2. Schenking via een buitenlandse notaris

Schenkingsrechten moeten betaald worden in het land waar de schenking gebeurt.
Er zijn in West-Europa 3 landen waar er geen schenkingsrechten zijn: Nederland, Italië en Zwitserland. Een schenking via een notariële akte via een Nederlandse notaris is dus niet onderhevig aan schenkingsrechten. U heeft toch het voordeel van een authentieke akte met uitvoerbare kracht én ze is tegenstelbaar aan de Belgische fiscus. Er kunnen wel inlichtingen worden uitgewisseld over de grenzen heen. Er is dus geen anonimiteit.

In tegenstelling tot een schenking via een Belgische notaris zijn er wel successierechten verschuldigd. Bij een overlijden van de schenker binnen de drie jaar nadat de schenking heeft plaatsgevonden.

3. Handgift / bankgift

Een andere methode om de schenkingsrechten te omzeilen is een overdracht van roerende goederen via handgift of via een onrechtstreekse schenking. Ook hier geldt de bovenstaande drie-jaar regel; de schenker moet nog drie jaar leven of de schenking valt terug in zijn patrimonium.

Handgift: Ook hier moet de ‘animus donandi' aanwezig zijn. De eigendom van de goederen moeten bovendien materieel aan de begunstigde overhandigd worden (traditio). De schenker mag dus niet langer over de goederen beschikken.
Ten slotte moet de begunstigde de schenking aanvaarden.
De normale werkwijze is het sturen van een aangetekend schrijven om af te spreken op een bepaalde dag in het bijzijn van getuigen (bv. de bank) stukken, geld,… te overhandigen.

Bankgift: De materiële overhandiging hoeft niet meer. Het Belgische gerecht aanvaardt ook een schenking per overschrijving (bankgift). Uiteraard moet u dat ondersteunen met schriftelijke bewijzen waarin de schenker de intentie aangeeft om te schenken. Doe dat met een aangetekend schrijven naar elke begiftigde. Die antwoorden dan op hun beurt ook via een aangetekend schrijven dat ze kennis nemen van de overschrijving.

4. Doe een schenking steeds met voorwaarden

Gegeven is gegeven! Echter…

Buiten erfdeel of voorschot op erfdeel

Elk kind heeft een reservatair recht op een deel van de nalatenschap.
De massa waar men vrij mag over beslissen is (minimaal) één vierde. Dat hangt af van het aantal kinderen.
Men kan schenken als voorschot op het erfdeel of buiten het erfdeel
(dus van het vrije deel).

Let op gelijke waarden

Als we vandaag een goed schenken aan dezelfde waarde, kan dit bij overlijden van de schenker helemaal anders zijn.
Voorbeeld: één kind krijgt onroerend goed, het andere een gelijke waarde in gelden.
Bij overlijden wordt voor geld de waarde van de schenking genomen maar voor onroerend de waarde van het goed bij overlijden! Er is dus op dat moment geen gelijke bedeling meer.
Indien dan het reservataire deel van een kind wordt overschreden kunnen de anderen ‘inkorting' vragen. Dit kunnen ze doen tot 30 jaar later!

Vermijd de koude kant

Schenken aan een kind kan een probleem geven als het huwt en het geschonken deel in zijn huwelijksgemeenschap komt.
Bij overlijden, scheiding kan de schoonzoon of -dochter met een deel van (uw) geld gaan lopen. Voorzie daarom een ‘beding van conventionele terugkeer'. De goederen komen dan terug naar de ouders (zonder schenkingsrechten). Via een zaakvervanging vermijdt men bovendien dat bij overlijden van de begiftigde als die de goederen al heeft verkocht en er niets overblijft. Een zaakvervanging laat een gelijke waarde terug naar de ouders vloeien.

Behoud vruchtgebruik

Schenken is mooi, maar dan komen alle opbrengsten, renten, enz. ook bij de begiftigde. Voorzie daarom in een levenslang vruchtgebruik voor bijvoorbeeld de interesten van aandelen, obligaties, het stemrecht en dividend van de aandelen in het familiebedrijf.
Behoud ook het vruchtgebruik op onroerende goederen: het recht tot wonen of inning van de huuropbrengsten.

OPGELET! een handgift / bankgift met voorbehoud van vruchtgebruik kan worden beschouwd als een fictief legaat. Bij overlijden zal de administratie de schenking verwerpen zodat er successie verschuldigd blijft. Werk dus steeds met een geregistreerde schenking (3 %) of schenking via Nederlandse notaris.

Voorzie in zaakvervanging

Als u schenkt met conventionele terugkeer kan het zijn dat het geschonken goed bij overlijden van de begiftigde niet meer aanwezig is. Er ontstaat dan een vorderingsrecht (schadevergoeding mogelijk). Echter als er een zaakvervanging wordt bedongen in de conventionele terugkeer wordt de schenking met terugwerkende kracht ontbonden. Het goed, of hetgeen wat er in de plaats is gekomen keert dan terug naar de schenker. Men kan ook een som afspreken.

Inkomen behouden

Een schenking kan gepaard gaan met het opleggen van een last ten hoofde van de begiftigde. Zo kan u een kapitaal schenken met de last hierop elk jaar een rente te betalen.
Let op: de waarde van de last mag die van het geschonken goed niet overtreffen (zo niet is er sprake van een vermomde koop). Men kan van die last steeds afzien (ook stilzwijgend). Stipuleer ook wat er moet gebeuren als de last niet wordt betaald! Bv. terugkeer van het geschonken goed.

Schenken over de hand

Dit wordt ook fideï commis genoemd. Dit is schenken met als voorwaarde het goed over te dragen naar een tweede begiftigde.

Het Burgerlijk Wetboek aanvaardt alleen:

  • De schenking over de hand tussen ouders en kleinkinderen (art 1048 BW). De ouders schenken aan de kinderen met de last deze goederen uit te keren aan de kleinkinderen.
  • Schenking over de hand tussen oom/tante en neef/nicht (art 1049 BW): idem.
  • Variante: fedeï commis de residuo. Hierbij schenkt men met een beding dat (alleen) wat overblijft aan de uiteindelijk verwachter terechtkomt. De eerste begiftigde mag dus vrij beschikken. Men kan ook bepalen wat het residu minimaal moet zijn.

5. Besluit

Schenken is maatwerk!

In België is er een gezegde: 'gegeven is gegeven'.
Stel echter dat u uw effectenportefeuille of een som geld aan uw kinderen geeft.
Doet u dit zomaar, dan zal de fiscus zich afvragen of het om een schenking (handgift / bankgift) gaat. Uw successieregeling komt dan in gevaar.
Bovendien zijn er andere risico's; uw kinderen kunnen vrij beschikken over de gelden. Bij het huwelijk van uw kind verdwijnt het geschonken goed in diens gemeenschap en bij een scheiding gaat de partner met de helft lopen.
En wat als u tijdens uw oude dag behoeftig wordt, een rusthuis of verzorging moet betalen, een operatie,... en uw geld bij anderen zit? Maar zelfs als de relatie uitstekend blijft, kan uw kind vooroverlijden (bv. door een ongeluk). Als er geen partner of kinderen zijn bent u de erfgenaam van uw eigen centen en betaalt u successie!

DUS: vooral uit het oogpunt van de successie is een schenking een goede manier om uw patrimonium over te dragen. Doe dat via een handgift / bankgift. Zo betaalt u geen schenkingsrechten. Blijf er echter zeker van dat u de controle, het vruchtgebruik (eventueel via een last) en ook het recht op terugkeer blijft houden. Deze extra bescherming kan in een pact adjoint of via een Nederlandse notaris. Zo bent u nog steeds
vrijgesteld van schenkingsrechten.

Als de gezondheidstoestand of leeftijd het echter niet toelaat, kunt u de schenking laten registreren (3 of 7 %). Zoniet kunt u afwachten. De handgift / bankgift of de schenking via de Nederlandse notaris kan immers te allen tijden worden geregistreerd, zodat de 3 jaar wachttijd vervalt.
Natuurlijk kan niemand een ongeval voorzien. In dat geval zijn er banken of verzekeraars die een overlijdensverzekering aanbieden. Let op, dit is meestal beperkt en niet goedkoop!

Heeft u vragen of wilt u meer informatie?
Aarzel niet en contacteer ons via onze contactpagina.
Wij helpen u graag verder.

Back to Top